Geloven Leren

Opinie en tools voor wie begaan is met het katholieke geloof

Deelname aan de liturgie: participation-maxxing

 Jul 11, 2026    6 min read
blog

Op internet is maxxing een trend in vanalles. Het betekent dat je jezelf, door je gedrag aan te passen, gaat verbeteren in iets. Meestal zijn dat heel oppervlakkige zaken, zoals je looks, je gezondheid, je dieet, je persoonlijkheid, enz. De praktijk op zich is zeker niet vreemd aan het gelovig leven, waarin iedereen vanuit het besef van zijn eigen gebreken, wordt opgeroepen zich te verbeteren, al is het maar op één puntje. Althans, dat was zo in vervlogen tijden, toen de christelijke volmaaktheid iets was om na te streven (lees daarover Volmaakte katholieken en de talloze artikelen waar W. Grossouw op deze website spreekt over volmaaktheid in Innerlijk Leven), maar vandaag is het een vies woord, want niemand is volmaakt en dat aanvaarden we gewoon als ‘onszelf zijn’. Terwijl mensen wél massaal op zoek zijn naar zelfverbetering en die vandaag klaarblijkelijk vinden in de Basic Fit of in rare voedingsgewoontes in plaats van in de kerk, omdat die laatste ons niet uitdaagt en alleen maar zegt: “je bent goed zoals je bent”.

Maar er is één eenvoudig puntje waar kerk, Basic Fit en merkwaardige voedingspatronen mekaar kunnen vinden: in de liturgie! Ik heb er op mijn blog al veel over gezeurd, en zal het blijven doen, zolang ik merk dat in Vlaanderen de deelname aan de liturgie bestaat uit zo lang mogelijk op de krent te blijven zitten, zo kort mogelijk op te staan bij de consecratie (misschien ook even bij het evangelie) en twee kruistekens te maken bij begin en einde (tenzij de priester die zelf vergeet). Enkel bij de vredeswens merkt de stappenteller dat de gebruiker zich niet in het theater of de concertzaal bevindt. Van mij mag het allemaal hoor, maar het zijn meestal die mensen die de mond vol hebben van ‘actieve deelname aan de liturgie’, waaronder zij dus blijkbaar voornamelijk verstaan dat de teksten die gelezen worden (en die ze af en toe uit losbladige bundels mogen meeprevelen) niet uit het missaal komen maar uit de koker van een of andere pastorale werkgroep, zodat ze de mis (die er dan eigenlijk niet meer is) ‘beter kunnen verstaan’. Hoogmoedig en belachelijk!

OK, mijn rant is gedaan, wat is het actieplan? Voor mij is ‘actieve deelname aan de liturgie’ heel gemakkelijk en vanuit een persoonlijk perspectief in te vullen. Zonder dat er een werkgroep aan moet te pas komen, kan je morgen zelf beginnen met je eigen participation-maxxing! De liturgie voorziet namelijk heel wat mogelijkheden om met houdingen, bewegingen en gebaren je gebed tijdens de Heilige Mis te veruitwendigen. Hier is een overzicht:

  1. bij het binnenkomen van de kerk: neem je wijwater (als je een wijwatervat vindt dat gevuld is, anders kan het ook zonder) en maak je een kruisteken, met je blik op het tabernakel, daarmee groet je je gastheer
  2. als je je plaats gevonden hebt en gaat zitten: kniel, opnieuw met je blik op het tabernakel, zoals je ook bij iemand op bezoek wacht op je gastheer voor je je ergens zet
  3. bij de intrede, buig je hoofd voor het processiekruis als dat gedragen wordt
  4. als de mis begint, maak het kruisteken en, tot aan de eerste lezing, sta je recht, dat is een gepaste houding voor het bidden van de schuldbelijdenis en het gloria; was je om één of andere reden toch al gaan zitten, veer dan gezwind recht als de priester “laat ons bidden” zegt en maak een hoofdbuiging als dat gebed wordt afgesloten met “door onze Heer Jezus Christus”!
  5. bij de schuldbelijdenis, sla je je driemaal op de borst, telkens bij de woorden “door mijn schuld”
  6. bij het gloria, maak je een hoofdbuiging als de heilige naam van Jezus wordt uitgesproken, dus bij “Heer eniggeboren zoon, Jezus Christus” en “Gij alleen de Allerhoogste, Jezus Christus”
  7. tijden het evangelie: weer rechtstaan en ook niet vergeten met de duim een kruisteken te maken op voorhoofd, lippen en borst, om het Woord te ontvangen met een open geest, het te verkondigen met je mond en te bewaren in je hart én indien het evangelieboek plechtig wordt opgeheven, maak je een hoofdbuiging voor het Woord
  8. tijdens de geloofsbelijdenis: weer rechtstaan! Maak ditmaal een buiging bij de woorden “die ontvangen is van de Heilige Geest en geboren is uit de maagd Maria”, terwijl je bedenkt wat een wonder het is dat God (!) zich geopenbaard heeft als mens. Op het feest van de Aankondiging van de geboorte van Jezus en op Kerstmis, moet je hier zelfs knielen!
  9. tijdens het groot dankgebed, sta je weer recht, maar je knielt van net na het Sanctus tot na de consecratie, terwijl je tracht te bevatten hoe dit stukje brood je samen met gelovigen over grenzen van tijd en ruimte heen in rechtstreekse tegenwoordigheid plaats met God, ja zelfs de Hemel kan je een ogenblik voelen zinderen.
  10. als bij het dankgebed, of elders in de mis, de namen van Jezus of Maria worden genoemd, past een hoofdbuiging
  11. ook het onzevader wordt natuurlijk rechtstaand gebeden, eventueel met geheven handen in de orantes-houding; tijdens de vermelding van “onze verlosser, Jezus Christus” in het ebmolisme na het onzevader, past een hoofdbuiging
  12. na het Lam Gods, waarbij je je driemaal op de borst slaat, kniel je opnieuw tot de uitreiking van de communie, terwijl de priester de hostie en de kelk opheft en je bidt “Heer, ik ben niet waardig…”, daarbij sla je je weeral op de borst
  13. bij het ontvangen van de communie kan je wat freestylen met buigingen, kruistekens vooraf, of knielend op de tong, beseffend dat dit je begrip te boven gaat, maar een hoofdbuiging is toch het minste!
  14. na de communie kan je best nog even knielend je plaats innemen, om na te denken hoe je de genade die je net ontvang gaat nuttig maken in je dag
  15. als de Heilige Rest naar het tabernakel wordt gebracht, sta je recht om de Heer naar zijn rustplaats te begeleiden
  16. bij het slotbeged ga je weer staan, en al de priester de zegen geeft, kniel je of maak je minstens een buiging om die goed te ontvangen
  17. als je je tijdens de mis om een of andere reden verplaatst en de middenas van de kerk passeert, wend je dan naar het altaar met een buiging, ook als je als lector naar voor gaat, buig je voor het altaar alvorens plaats te nemen achter de ambo en opnieuw bij het terugkeren naar je plaats.
  18. bij het verlaten van de kerk, wend je je geknield opnieuw even naar het tabernakel om met een kruisteken afscheid te nemen van je gastheer

Niet al deze gebaren zijn voorgeschreven, sommige bestaan wel in de tridentijnse liturgie, maar het kan natuurlijk geen kwaad ze te stellen, om je met lijf en ziel meer verenigd te maken met de mysteries van de liturgie. Als je dit allemaal onder de knie hebt, kan je ervan op aan dat je beleving van de liturgie een heel pak ‘actiever’ wordt, niet alleen door de lichamelijke oefening (daarvoor kan je in alle eerlijkheid nog altijd beter terecht in de Basic Fit), maar vooral door de aandacht die je zal hebben voor de inhoud en betekenis van de gebeden. Het zal ongetwijfeld sommige andere misgangers (of beter: miszitters) tot ergernis wekken, maar dat is echt helemaal uitsluitend hún probleem!

Verwante onderwerpen...